Er zijn grootse plannen voor een complete verbouwing van het station Laan van NOI. Wat die plannen inhouden, is nog onduidelijk. Daar liggen mooie kansen voor verbetering van fietsvoorzieningen. De ‘uitdagingen’ zijn geld en de neiging van ruimtelijke planners om uit te gaan van wellevendheid en volgzaamheid van fietsers. In 2021 heeft de afdeling Haagse Regio van de Fietsersbond al een schouw uitgevoerd bij Laan van NOI. Sindsdien zijn er op Laan van NOI op veel punten verbeteringen zichtbaar, wij waren aangenaam verrast. Maar er blijven ook duidelijke knelpunten bestaan.

Door Arthur Marquard en Rob Kniesmeijer

Toekomst

Volgens de gemeente Den Haag wordt het Station Den Haag Laan van Nieuw Oost Indië (Laan van NOI) veel mooier. Er is € 165 mln voor beschikbaar. Ons persoonlijk oordeel is dat een forse verbeteringsslag van het station en de stationsomgeving al jaren wenselijk is. In het voorgenomen plan krijgt het station een bredere perrontunnel met twee trappen per perron en liften. Aan beide kanten van het station komen nieuwe ingangen en pleinen. De perrons krijgen nieuwe perronkappen en er komt veel ruimte om je fiets te stallen. Daarbij komt er extra ruimte om trams te laten keren, waardoor er nieuwe tramlijnen van en naar het station kunnen rijden. Dit vindt de Fietsersbond natuurlijk schitterend. Er komen echter ook heel veel woningen en veel bedrijfsruimte bij in de directe omgeving van het station. Verbetering van alle voorzieningen in en rond het station is daarom niet alleen wenselijk, maar noodzakelijk. Alle partijen gaan nu bezig met het maken van plannen. Na 2030 gaat er gebouwd worden.

Wat er in de plannen wordt meegenomen, is helaas nog volstrekt onduidelijk. Er kan straks één hele grote fietsenstalling worden gebouwd aan de Voorburgse kant van het station (overigens wel op Haags grondgebied, de spoorsloot is hier gemeentegrens). De stalling kan bovengronds of ondergronds zijn, in twee verdiepingen of niet. Of er komen stallingen aan beide zijden van het station. Misschien komt er een tweede perrontunnel. Misschien worden de fietsenstallingen in het talud gebouwd. Op voorhand lijkt er een voorkeur te zijn voor zoveel mogelijk fietsplekken aan de Voorburgse kant, omdat aan de Haagse zijde tramsporen moeten worden ingepast. Het Rijk heeft aangegeven dat een stalling onder het spoor zeker niet in het beschikbare budget past. In één van de vier alternatieven is er een hooggelegen Velostrada (fietsstraat langs het spoor vanaf de Binckhorst). De andere drie alternatieven benoemen de Voorburgse Van Alphenstraat als fietsstraat.

Voor de Fietsersbond is het wenselijk dat er aan beide kanten van het station voldoende fietsplekken komen om aan de behoefte te voldoen. Het is een natte droom van ruimtelijke planners dat fietsers omfietsen, als dat beter uitkomt in de plannen. Weinig fietsers uit Den Haag zullen hun fiets aan de andere kant zetten, als dat enkele minuten extra kost. Aan de Haagse kant worden veel – kleine – woningen gebouwd. Als die woningen geen of onvoldoende ruimte voor een fietsenberging krijgen, kunnen er zomaar vele, vele fietsen op straat terecht komen. Voldoende stallingscapaciteit aan beide zijden van het station dient echt een aandachtspunt zijn voor de gemeente Den Haag de komende jaren.

Haagse zijde

Het wordt dus allemaal mooier in de toekomst. Wat is echter de huidige stand van zaken en kan dat wachten op die mooie toekomst? De Fietsersbond deed eerder voor station Laan van NOI een schouw in 2021, als onderdeel van een reeks voor alle Haagse stations. We bekeken eind maart allereerst de Haagse zijde. Daar is de stallingssituatie nog grotendeels onveranderd. De fietsenrekken zijn niet vernieuwd, zijn niet overdekt, staan vaak overvol en maken een rommelige indruk.

De mobiliteitshub ter hoogte van de voormalige tramhalte functioneert niet zoals bedoeld. Feitelijk maakt alleen het geplaatste bord zichtbaar dat hier een hub is. De ruimte wordt voornamelijk ingenomen door reguliere fietsen, terwijl deelscooters en bakfietsen vrijwel ontbreken. Slechts enkele verdwaalde Donkey-deelfietsen zijn aanwezig. Daarnaast verkeren sommige van de hogere rekken in slechte staat: ze bewegen stroef of zijn zelfs beschadigd. De mooiste plekken voor het station zijn ingenomen door afvalcontainers, reizigersinformatie is weg gedrukt in een hoek, ruimte voor scooters, bakfietsen en andere fietsen met afwijkende maten is een eind weg.

Voorburgse zijde

Aan de Voorburgzijde is de situatie merkbaar verbeterd. Hier zijn de rekken vervangen, overdekt en is de capaciteit uitgebreid. Dit zorgt voor een overzichtelijk en net beeld. De OV-fietsen zijn verplaatst naar een glazen kiosk met plaats voor 22 fietsen. Op het moment van observatie was er nog maar één fiets beschikbaar, wat wijst op intensief gebruik. Tegelijkertijd valt op dat scooters en bakfietsen staan op parkeerplekken op het P&R-terrein; er is behoefte aan meer ruimte voor dit type vervoer. Ondanks de verbeteringen is ook deze zijde de stalling vol. Er zijn – in de tweede helft van een donderdagmiddag – enkele vrije plekken, maar die zijn niet direct zichtbaar en vergen enig zoekwerk. Op afstand van het station, ongeveer 200 meter, worden op Voorburgs grondgebied op straat fietsen geparkeerd. Dat geeft daar overlast. Het aanwezige bord wordt overduidelijk genegeerd. De directe omgeving van het station kampt met overlast door enkele tientallen geparkeerde fietsen, ondanks de recente aanpassingen. We hebben aan de Voorburgse kant weinig fietswrakken gezien.

Conclusies

• Er is capaciteitstekort aan beide zijden van het station, voor gewone fietsen, voor scooters en bakfietsen. Aan de Voorburgse zijde geeft dat overlast voor bewoners en voorbijgangers.
• Aan de Haagse kant zijn de fietsenstallingen verouderd, druk en rommelig, met slecht functionerende rekken. De beste toegankelijke ruimte voor voorzieningen wordt voor afvalcontainers gebruikt. Aan de Voorburgse zijde zijn rekken vervangen en zijn de meeste overdekt.
• De nieuwe mobiliteitshub aan de Haagse zijde wordt niet gebruikt, waarvoor hij bedoeld is en staat vooral vol met gewone fietsen. Aanbod van deelmobiliteit is vrijwel afwezig. Aan de Voorburgse zijde worden de OV-fietsen intensief gebruikt, wat wijst op een goed functionerende voorziening.

Oordeel

• Op z’n vroegst zal de grote verbouwing van het station Laan van NOI over 5 jaar in gang worden gezet, maar dat kan zomaar vijf jaar langer duren. Met name aan de Haagse kant zijn nu investeringen nodig.
• Haal die afvalcontainers weg, zet daar reizigersinformatie neer en benut de vrijgekomen ruimte voor nieuwe fietsenrekken. Vervang alle stallingen door nieuwe overdekte rekken, wat ook capaciteitsuitbreiding geeft.
• Offer aan de Voorburgse kant op het P&R-terrein een rijtje parkeerplaatsen op voor scooter- en bakfietsplekken (dat is informeel toch al het geval) en extra fietsenrekken. De ruimte is er rond het station, benut die dan ook!
• En voor de toekomst, voor de Fietsersbond is een ondergrondse stalling aan de Voorburgse zijde niet nodig. Offer het P&R-terrein op; het idee achter P&R-terreinen is dat er dan minder auto’s de stad in hoeven te rijden. Station Laan van NOI ligt midden in bebouwd gebied!
• Bouw stallingen aan beide zijden van het station.
• Onze voornaamste wens: schiet op met alle plannen!